نقشه جامع علمی کشور: رکن اساسی سیاستگذاری نظام آموزشی ایران

 در جهان کنونی علم و فناوری از جایگاه بسیار مهم و راهبردی برخوردار است. در شرایط فعلی طراحی و تصویب سند چشم انداز بیست ساله نظام جمهوری اسلامی ایران و طرح موضوع دستیابی به رتبه ی اول منطقه ای در عرصه علم و فناوری در این سند و همچنین تربیت تعداد قابل توجهی نیروی انسانی متخصص در حوزه های علمی مختلف در سه دهه گذشته انگیزه و توانمندی لازم برای ایجاد یک نهضت علمی را فراهم نموده است.

 

اهم محورهایی که از سوی مقام معظم رهبری برای طراحی نقشه مورد تأکید قرار گرفته اند عبارتند از: جهت گیری برای دستیابی به اهداف چشم انداز بیست ساله ی کشور، دارا بودن مبانی و الگوی اسلامی و ایرانی، احتراز از پیروی کورکورانه از الگوهای غربی، تطبیق نقشه بر اساس فکر و نیازهای خودی و استفاده از علم کشورهای غربی، تعیین اولویت های آموزشی، پدید آوردن رشته های نو و مورد نیاز، لحاظ کردن کل دوره ی آموزشی به عنوان یک فرایند از آموزش ابتدایی تا بالاترین مقاطع.

مهم ترین نکته در ترسیم نقشه جامع علمی کشور تبیین این امر خطیر است که عالی ترین هدفی که هدایت کلان نقشه را بر عهده می گیرد چیست؟ این هدف را را میتوان به سه سطح ترسیم کرد: سعادت و کمال همه جانبه بشری و قرب به پرورودگار، تمهید مقدماتی برای احیای تمدن اسلامی و جبران فاصله با کشورهای توسعه یافته.

تهیه نقشه جامع علمی کشور نیازمند انجام فعالیتهای آینده پژوهی بر اساس سند چشم انداز بیست ساله کشور بود تا بتوان بر اساس نگاه به آینده، راهبردها و سیاست های متناسب با آینده مطلوب را طراحی و تدوین نمود. بدین منظور در فعالیت آینده پژوهی با توجه به عدم قطعیتهای حوزه علم و فناوری در بیست ساله آینده در چهان و جمهوری اسلامی ایران از روش سناریو نویسی استفاده گردید.در این روش سناریوها توصیف کننده تصویری از آینده های مختلف و یا تشریح کننده گذرگاهها و سازوکارهای عبور از زمان حال و رسیدن به آینده های مختلف می باشند.البته این سناریوها پیش بینی قطعی اینده نیست بلکه هدف سناریوها ، تشخیص و شناسایی عدم قطعیت های اصلی و تأثیر گذار بر تصمیم گیری های راهبردی می باشد.

بنابراین سناریوهای علم و فناوری نقشه جامع علمی کشور بر اساس دو مؤلفه تغییر و تحولات فناوری در دو حالت سریع و کند و سطح تعاملات بین المللی در دو حالت گسترده و محدود تبیین  گردید.